کتاب جنبش های فاشیستی

معرفی کتاب صوتی جنبش‌های فاشیستی: بحران نظام لیبرالی و تکامل فاشیسم

ارنست نولته در کتاب صوتی جنبش‌های فاشیستی با نگاهی جامع و واقع‌گرایانه، عوامل ظهور فاشیسم در اروپا و دلایل اضمحلال آن را به اجمال بررسی کرده است. این اثر صرفاً گزارشی ساده از یک برهه‌ی تاریخی نیست، بلکه نوعی آسیب‌شناسی سیاسی - اجتماعیِ اروپای قرن بیستم است.

درباره کتاب صوتی جنبش‌های فاشیستی:

نخستین پرسشی که در مواجهه با واقعیت تاریخی فاشیسم در ذهن نقش می‌بندد، مربوط به نابهنگامیِ آن است. به عبارتی، سوال اساسی این است که چگونه در اروپایی که به واسطه‌ی اندیشه‌های روشنگرانه و نگاه اومانیستی، سرانجام توانسته بود به ساحلِ به‌ظاهر امن دموکراسی و تساهل برسد، ناگهان جنبشی بدوی و وحشیانه پا می‌گیرد و جهان را به آشوب می‌کشاند؟ ارنست نولته (Ernst Nolte) در کتاب صوتی جنبش‌های فاشیستی (Die Faschistischen Bewegungen) تلاش کرده تا پاسخی قانع‌کننده به این سوال بدهد.

او در این اثر واقعیت‌های تاریخی موجود را از جنبه‌های گوناگون سیاسی و اجتماعی بررسی کرده و به نتایج جالب توجهی رسیده است؛ نولته نشان می‌دهد که سیستم لیبرال - دموکراسی پس از مواجهه با تبعات سهمگین جنگ جهانی اول و ظهور کمونیسم دولتی در روسیه، با چنان سستی و ضعفی مواجه شد که عملاً تاب مقاومت در برابرِ نطفه‌های راستگرایی افراطی را نداشت. همین مسئله، یعنی ضعف و ناتوانی لیبرالیسم در حل مشکلات درونی از یک سو، و هراس از رشد اندیشه‌های کمونیستی از سوی دیگر، راه را برای شکل‌گیری یک جریان سوم باز کرد. این جریان را امروزه با نام فاشیسم می‌شناسیم.

در کتاب جنبش‌های فاشیستی، ابتدا با تحولاتی آشنا خواهید شد که در کشور ایتالیا به وقوع پیوسته و منجر به ظهور نخستین حکومت فاشیستی به رهبری بنیتو موسولینی گردیدند. سپس سیرِ اوج گرفتن تب فاشیسم در سایر نقاط اروپا، خصوصاً آلمان را مرور خواهید کرد تا بالاخره به نام هیتلر و حزب نازی، به عنوان نمایان‌ترین و هولناک‌ترین تجسم ایدئولوژی فاشیستی در قرن بیستم برسید. پس از این با وقایع جنگ جهانی دوم و دلایل آغاز آن آشنا خواهید شد، و در نهایت وقایعی را دنبال خواهید کرد که منجر به اتحاد شرق و غرب برای پایان دادن به کابوس فاشیسم شدند.

علاوه بر این‌ها، ارنست نولته در این اثر شنیدنی، برخی از بارزترین ویژگی‌های فاشیسم (از جمله نژاد‌پرستی، اعتقاد به نظام تک‌حزبی، تقدیس باورهای ایدئولوژیک، کیشِ پرستشِ رهبر و...) را برشمرده، و کوشیده تا به طور کامل مختصات این دستگاه عقیدتی را شرح دهد.

کتاب صوتی جنبش‌های فاشیستی مناسب چه کسانی است؟

تمام علاقه‌مندان به علوم سیاسی و مشتاقان آشنایی با تاریخ جهان، می‌توانند مخاطب این اثر باشند.

با ارنست نولته بیشتر آشنا شویم:

وی از تاریخ‌پژوهان برجسته‌ی آلمانی و از شاگردانِ فیلسوف بزرگ قرن بیستم، مارتین هایدگر بود. عمده‌ی پژوهش‌ها و آثار ارنست نولته درباره‌ی فاشیسم است. او خصوصاً درباره‌ی آلمانِ نازی مطالبی جالب توجه نوشته که برای علاقه‌مندانِ این مبحث بسیار خواندنی‌ست.

نولته اواخر عمر خویش را صرف تحقیق در ماهیت دولت‌های آسیایی نمود و مطالبی درباره‌ی رادیکالیسم اسلامی نیز به رشته‌ی تحریر درآورد. او سرانجام در سال 2016 و در سن نود و سه‌سالگی بدرود حیات گفت.

در بخشی از کتاب صوتی جنبش‌های فاشیستی می‌شنویم:

در مورد ناسیونال سوسیالیسم آلمان، از همان ابتدا این امر آشکار بود که این جنبش صرفاً نیروی کمکی کوچکی برای یاری رساندن به بورژوازی در مبارزه‌ی طبقاتی با پرولتاریا نیست. اما فرایند طولانی و دشواری باید سپری می‌شد تا این امر درباره‌ی فاشیسم ایتالیا نیز آشکار شود...

موسولینی گرایش جمهوری‌خواهانه‌ی فاشیسم را برجسته می‌کرد و سعی می‌کرد تا شرکت در جلسه‌ی موسوم به نشست سلطنتی را، برای آن دسته از نمایندگان فاشیست که به پارلمان راه یافته بودند ممنوع کند. اما او در رأی‌گیری برای تصمیم‌گیری در این‌باره، اکثریت را در اختیار نداشت و بخش عمده‌ی فراکسیون پارلمانی فاشیست‌ها منش سلطنت‌طلبانه‌ی خود را عیان کرد.