کتاب سن عقل

درباره کتاب:
کتاب سن عقل مهم‌ترین اثر ژان پل سارتر است که در قالب یک داستان فلسفی، از طریق کشمکش‌ها و مکالمات شخصیت اصلی، مفهوم آزادی را به عنوان هدف نهایی انسان بررسی می‌کند.

شخصیت اصلی داستان به نام ماتیو استاد فلسفه است. او با نامزدش مارسل سال‌های طولانی در ارتباط هستند. رمان سن عقل (The Age of Reason) از جایی آغاز می‌شود که ماتیو می‌فهمد مارسل باردار است. بچه‌دار شدن برای ماتیو خیلی سخت و ناگهانی است چرا که زندگی راحت، بی‌قید و بند و آزادش را از او می‌گیرد. از این رو به مارسل پیشنهاد می‌دهد تا بچه را سقط کند اما پول کافی برای این کار ندارد و مهم‌تر از آن مارسل نمی‌خواهد بچه‌اش را از بین ببرد. ماتیو از ژاک برادر بزرگ‌ترش درخواست پول می‌کند اما ژاک به جای دادن پول به او تلاش می‌کند تا وی را با واقعیت‌های زندگی مواجه کند.

در عصر امروز انسان بیش از هر زمان دیگری با مفهومی به نام آزادی روبه‌روست. تمایل به آزاد بودن و داشتن حق انتخاب، تغییرات اجتماعی و حتی درگیری و جنگ را در پی داشته است. آزادی‌های فردی پیوسته مورد بحث افراد بوده و هنوز انسان به تعریف جامع و درستی از مفهوم آزادی دست نیافته است.

شاید ساده‌ترین تعریف آزادی داشتن حق انتخاب باشد با این وجود ابهام‌های بسیاری در این جمله وجود دارد. آیا همه انسان‌ها سواد و تجربه یکسان برای انتخاب دارند؟ حد آزاد بودن کجاست؟ آیا انسان می‌تواند هر کاری را که انتخاب کرده، انجام دهد؟ ژان پل سارتر (Jean Paul Sartre) در کتاب سن عقل به بررسی مفهوم آزادی می‌پردازد.

رمان سن عقل نخستین کتاب از سه‌گانه راه آزادی است. «عذاب روح» و «تعلیق» دو اثر دیگر از این سه‌گانه هستند. سارتر در این مجموعه به تشریح عقاید اگزیستانسیالیستی خود و مفهوم آزادی پرداخته است. داستان این کتاب تنها در دو روز روی می‌دهد و سارتر عقایدش را در قالب این داستان مطرح کرده است.

سراسر این رمان بیانگر کشمکش‌های درونی ماتیو است که سعی می‌کند به درکی درست از چرایی و مفهوم زندگی در شرایطی برسد که روز به روز پیرتر می‌شود و میان آزادی و درگیر کردن خود با دیگران، سرانجام یک انتخاب داشته باشد.

از آغاز داستان که با خبر بارداری مارسل نامزد ماتیو مواجه می‌شویم تا پایان آن، ماتیو به دنبال جمع‌آوری پولی برای سقط جنین است. در این میان او با افراد زیادی مثل برادر بزرگش دیدار می‌کند، سارتر در بین مکالمات این شخصیت‌ها عقاید خود را مطرح کرده است.

از جذاب‌ترین مکالمات میان شخصیت‌ها جایی است که ماتیو و برادرش ژاک به صحبت درباره مشکل و دغدغه‌اش مشغول‌اند. در این گفت‌وگو ژاک واقعیت زندگی را پیش چشم ماتیو قرار می‌دهد. ژاک ماتیو را جزئی از طبقه مرفه جامعه می‌داند که خود را درگیر شعارها و سخنان جالبی مثل آزادی کرده است. هر چند ماتیو تصور می‌کند با دیگران تفاوت دارد، با این حال در سبک و شیوه زندگی تفاوتی با آن‌ها ندارد.

در این رمان، ژان پل سارتر به خوبی به توصیف شخصیت ماتیو پرداخته و حرف برادرش را تأیید می‌کند. وقتی که دوست ماتیو او را به یک مهمانی که کمونیست‌ها در آن جمع‌اند دعوت می‌کند، در حالی که در آن موقعیت می‌توانست به زندگی آزاد خود ادامه دهد، باز هم ماتیو دعوت دوستش را نمی‌پذیرد. این موضوع نشان می‌دهد که او بسیار با خود در کشمکش است و مسیر زندگی‌اش را هنوز نیافته. او در کل رمان به دنبال پیدا کردن آزادی و معنای آن است.

خواندن کتاب سن عقل به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به داستان‌های فلسفی و مکتب اگزیستانسیالیسم علاقه‌مند هستید، حتماً این رمان را بخوانید.