کتاب آدمی همان است که می خواند

درباره کتاب آدمی همان است که می‌خواند

فریدریش نیچه، زمانی نوشته بود: «از سَرسَری‌خوانان بیزارم.» امروز که بیش از یک قرن از گفته‌ی نیچه می‌گذرد، بیشتر از همیشه سایه‌ی خطرناک سرسری‌خوانی را بر سر متولیانِ علوم انسانی احساس می‌کنیم. البته سرسری‌نگری ویژگی بارز زمانه‌ی ماست، و تنها در مواجهه با علوم انسانی رخ نمی‌دهد. ما مردمِ نسل دیجیتال، به سطحی‌نگری خو گرفته‌ایم. به نحوی که مواجهه‌ی عمیق با هر امری را فراتر از تاب و توان خویش می‌یابیم. رویکرد سطحی‌نگرانه، بیش از هر جا در ادبیات است که جلوه‌گری می‌کند. ادبیات اساساً با عمق جان مخاطب سروکار دارد. ما اما این واقعیت بدیهی را از یاد برده‌ایم، و اثر ادبی را به کالایی همچون سایر کالاها تقلیل داده‌ایم. کالایی که می‌توان آن را «خرید» و «مصرف» کرد. حال آن‌که اثر ادبی اصیل، بیش از هر چیز با انگاره‌ی «مصرف‌پذیری» تضاد دارد. اثر ادبی را نمی‌توان مصرف کرد؛ چنان‌که مثلاً پوشاکی را مصرف می‌کنیم. بلکه اثر ادبی را باید زیست و زندگی کرد. تنها این‌چنین است که می‌توان از تأثیر دگرگون‌کننده‌ی ادبیات آگاه شد. تأثیری که می‌تواند زندگی ما را دستخوش تحولاتی جدی کند. رابرت دی یانی در کتاب آدمی همان است که می‌خواند (You Are What You Read) به تأمل در ماهیت دگرگون‌کننده‌ی ادبیات پرداخته، و شیوه‌ی مواجهه‌ی صحیح با آثار ادبی را آموزش داده است.

اصلی‌ترین مدعای رابرت دی یانی در اثر پیش رو، در عنوان کتاب ذکر شده است: آدمی همان است که می‌خواند. معنای این گفته، هنگامی محرز می‌شود که به تعریف خاصی که دی یانی از ادبیات ارائه می‌دهد، توجه کنیم. به زعم او، ادبیات اصیل، برآمده از مواجهه‌ی روح و حساسیتی اصیل با تمامیت زندگی است. به بیانی ساده‌تر، اثر ادبی از بطن زندگی خالق آن زاده می‌شود. پس در ادبیات، همواره سایه‌ای از زندگی را می‌یابیم. همان سایه است که به ادبیات ارزش و شأنِ شامخِ آن را می‌بخشد. با توجه به این تعریف، هنگامی که گفته می‌شود آدمی همان است که می‌خواند، مراد آن است که آدمی با خوانده‌های خویش، به زندگی‌اش شکل می‌دهد؛ و زندگی‌اش را بر اساس خوانده‌هایش تعریف می‌کند. از این گفته، اهمیت عمل خواندن آشکار می‌گردد. عملی که مستلزم حضورِ توأمانِ قلب و ذهن است. تنها آن خواندنی را می‌توان خواندن نامید، که با تمام جان صورت گیرد. مطالعه‌ی سرسری هیچ چیز به فرد اضافه نمی‌کند، مگر خرده‌دانشی بی‌قدر و بی‌اهمیت. مطالعه‌ی راستین اما، تجربه‌ای به ژرفای یک زندگی را ارزانی آدم می‌کند. آموزش شیوه‌های نیل به این تجربه از طریق مطالعه‌ی آثار ادبی، موضوع اصلی کتاب آدمی همان است که می‌خواند را تشکیل می‌دهد.

کتاب آدمی همان است که می‌خواند به شش فصل مجزا تقسیم شده است. ذیل این فصول شش‌گانه، به پرسش‌هایی از این دست پاسخ گفته شده است: مطالعه‌ی متون داستانی، چه تفاوتی با مطالعه‌ی متون غیرداستانی دارد؟ چگونه می‌توان از سرسری‌خوانی اجتناب نمود؟ آنچه به عنوان «لذت خواندن» شناخته می‌شود، چگونه حاصل می‌گردد؟ کتاب خواندن چگونه بر عمق نگاه ما نسبت به خودمان و زندگی، می‌افزاید؟ و ...

کتاب آدمی همان است که می‌خواند مناسب چه کسانی است؟

کتاب آدمی همان است که می‌خواند برای آن دسته از مخاطبین عامی به نگارش درآمده که خواهان مواجهه‌ای جدی‌تر و عمیق‌تر با آثار ادبی‌اند. از این اثر می‌آموزید که چگونه کیفیت مطالعات خود را بهبود ببخشید.