کتاب سال ها

درباره‌ی کتاب صوتی سال‌ها

خاطرات و تجربیات ما، در حقیقت درک ما را از زندگی شکل می‌دهند. شاید این جمله کلیشه‌ای به نظر برسد، اما خاطرات ارزش بیشتری از پول و ثروت دارند؛ و مصداق این جمله می‌تواند همین حقیقت باشد که هر کس پیش از مرگ و به عنوان آخرین کار، خاطرات و تصاویری را که از زندگی در ذهنش داشته به یاد می‌آورد. در نگاه اول، خاطرات داستان‌هایی منحصربه‌فرد هستند که برای ما به شکلی شخصی و مستقل، معنای مهم و عزیزی دارند. اما گاهی این خاطرات، تبدیل به یک تجربه‌ی مشترک می‌شوند؛ مثل آن جوک خنده‌داری که فقط در فضای خانواده‌تان معنا دارد، تصویر سبک خاصی از لباس پوشیدن که حالا تنها برای یک نسل خاص معنادار است و بسیاری صحنه‌ها و تصاویر مشابه دیگر، تصاویر و صحنه‌هایی که چه بسا در اعماق ذهنمان گم شده باشند اما با یک اشاره، مثل دیدن یک عکس، استشمام یک عطر خاص، شنیدن ریتم آهنگی که مدت‌هاست آن را نشنیده‌ایم و... دوباره به یادمان بیایند و از پیدا کردن دوباره‌ی این تکه‌ی گمشده از پازل خاطراتمان به وجد بیاییم.

آنچه برایتان تعریف کردیم، کمابیش ایده‌ی کلی کتاب صوتی سال‌ها (The Years) را شکل می‌دهد. آنی ارنو (Annie Ernaux) نویسنده‌ی فرانسوی این کتاب، خاطرات و تصاویر ذهنی‌اش را در طول سال‌های 1941 تا 2006 روایت کرده است. در این میان به تجربه‌های مشترک میان‌نسلی نیز سری می‌زند و از این موضوع حرف می‌زند که چطور زمانی در عکس‌های خانوادگی‌مان به عنوان کودک در کنار بزرگ‌ترها حضور داشته‌ایم و بعدها خودمان تبدیل به یکی از همان بزرگ‌ترها شده‌ایم. جریان سیال زندگی در نگاه ارنو به شکلی واقع‌گرایانه نشان داده می‌شود. اینکه چطور بعد از مرگمان، تا مدتی در ذهن بازماندگان حضور داریم، سپس تبدیل به اسمی بی‌چهره و بی‌تصویر می‌شویم و بعد با رفتن آن نسل نیز، در نیستی فرو می‌رویم؛ دیگر هیچ‌کس ما را نمی‌شناسد و به خاطر نمی‌آورد.

شاید در ابتدا فکر کنید که کتاب سال‌ها، از آن جهت که روایات و ماجراهای تعریف‌شده در آن رنگ‌وبویی کاملاً فرانسوی دارد، شاید چیز زیادی برای عرضه به مخاطبی با ملیت دیگر نداشته باشد. اما آنی ارنو چنان هنرمندانه قصه‌ی زندگی خود را روایت و احساسات نوستالژیک خویش را بیان کرده که خیلی زود متوجه می‌شوید این مرز فرهنگی و جغرافیایی بسیار باریک‌تر از چیزی است که پیش از این فکرش را می‌کردید. در حقیقت خاطرات نویسنده در کتاب سال‌ها، بیش از آنکه یادآور تجاربی مطلقاً فرانسوی باشد، یادآور تجاربی تماماً انسانی است.