کتاب آس و پاس در پاریس و لندن

پیش از آنکه جورج اورول (George Orwell) لندن را از جهت تنگدستی به مقصد پاریس ترک کند، یک نویسنده‌ی تازه‌کار بود که هیچ ناشری آثارش را چاپ نمی‌کرد. اما نوشتن از آنچه که در پاریس به او گذشت، اولین قدم محکمی بود که آغازگر شهرت او شد. منطقه‌ی فقیرنشین پاریس، جایی که خانه‌ها مانند ویرانه‌هایی یخ‌زده در انتظار زوال مطلق بودند، اورول را در خود فرو برد. مردی که فکر می‌کرد می‌تواند صرفا با تدریس زبان گلیمش را از آب بیرون بکشد اما فقر زورش بیش از این‌ها بود. فقر برای او کابوسی وحشتناک نبود، بلکه واقعیتی بود سرشار از ملال و ویران شدن آنچه به‌عنوان انسانیت می‌شناخت. او داستان آدم‌های عجیبی را روایت می‌کند که در مرز نابودی به زندگی چنگ می‌زنند. خواه با کلاهبرداری، دزدی یا تن‌فروشی.

کتاب آس و پاس در پاریس و لندن (Down and Out in Paris and London) نخستین اثر غیرداستانی بلند از جورج اورول است؛ خاطراتی از سال‌هایی که در رستوران‌های زیرزمینی پاریس کار کرد و در خیابان‌های رطوبت‌زده‌ی لندن همنشین بی‌خانمان‌ها شد. او اما در این زندگینامه، سقوط را روایت نمی‌کند؛ بلکه از تجربه‌ی تهی‌دستی برای فهمیدن چهره‌ی واقعی جامعه و انسان می‌گوید. تجربه‌هایی که بعدها در آثار سیاسی مهمش، در نقد نظام کمونیستی به او دیدگاهی واقع‌گرایانه بخشید.

چهره‌ی اخلاق در آینه‌ی گرسنگی

جورج اورول با نثری ساده و شفاف، اما آمیخته با طنز و تلخی، چنان از جزئیات زندگی فقرا نوشته که در بزنگاه‌هایی وجدان آدمی را در منگنه می‌گذارد: «کشف مى‌کنید آدمى که حتى یک هفته فقط نان و مارگارین خورده دیگر آدم نیست؛ شکمى است با چند اندام فرعى.» او از بدن خسته و گرسنه‌اش گزارش می‌دهد. بدنی که در این شرایط هنوز نمی‌خواهد دست از نوشتن بکشد. او بدون آنکه بخواهد شعار دهد، خواننده را به دنیایی می‌برد که شرم و اخلاق در آن پررنگ می‌شود. این زندگینامه‌ی مستند در مرز میان خاطره و نقد اجتماعی قرار دارد. بهمن دارالشفایی با یاری نشر ماهی یکی از بهترین ترجمه‌ها را از این ناداستان ارائه داده است.

اقتباس‌های فرهنگی از کتاب آس و پاس در پاریس و لندن

• در سال 2016 اقتباسی نمایشی از این اثر در تئاتر لندن به روی صحنه رفت که متن اورول را با وضعیت معاصر پیوند داده بود.
• با همکاری بنیاد اورول در سال 2018 تئاتری دیگر در جشنواره‌ی فرهنگ UCL به کارگردانی هانا پرایس، یک روز در لندن و یک روز در پاریس اجرا شد و فیلم اجرای زنده‌ی آن نیز به‌صورت آنلاین در دسترس است.

کتاب آس و پاس در پاریس و لندن برای شما مناسب است اگر

• طرفدار کتاب‌های «قلعه‌ی حیوانات» و «1984» اثر جورج اورول هستید و می‌خواهید این بار کتابی اتوبیوگرافیک از او بخوانید.
• دغدغه‌ی فقر، اختلافات طبقاتی، قشر ضعیف جامعه و بی‌خانمان‌ها ذهنتان را مشغول کرده و می‌خواهید اثری انتقادی در این باب بخوانید.
• به روایت‌های مستندگونه و تاریخی علاقه‌مند هستید.

در بخشی از کتاب آس و پاس در پاریس و لندن می‌خوانیم

اولین برخوردهایتان با فقر یکسره عجیب و غریب است. خیلى به فقر فکر کرده‌اید؛ چیزى بوده که همه‌ى زندگى‌تان ازش مى‌ترسیده‌اید، چیزى که مى‌دانستید دیر یا زود سرتان خواهد آمد، و با این‌حال با آنچه فکر مى‌کردید زمین تا آسمان متفاوت است. فکر مى‌کردید فقر خیلى ساده و بدون پیچیدگى خواهد بود، اما به طرز غریبى پیچیده است. فکر مى‌کردید وحشتناک خواهد بود، اما صرفا فلاکت‌بار و ملال‌آور است. اولین چیزى که متوجهش مى‌شوید حقارت عجیب و غریب فقر است؛ تغییراتى که به شما تحمیل مى‌کند، فرومایگى پیچیده‌اش، جمع‌کردن خُرده‌هاى نان.

مثلاً پنهانکارى‌اى را که همراه فقر مى‌آید کشف مى‌کنید. با یک ضربه‌ى ناگهانى تبدیل شده‌اید به فردى با شش فرانک درآمد در روز. اما البته که شجاعت پذیرش آن را ندارید و باید وانمود کنید زندگى‌تان به روال همیشه است. این مسئله از همان ابتدا شما را در دامى از دروغ‌هایتان گیر مى‌اندازد، دروغ‌هایى که حتى با توسل به آن‌ها هم به‌سختى مى‌توانید از مخمصه نجات پیدا کنید. دیگر لباس‌هایتان را به رختشویى نمى‌دهید. صاحب رختشویى شما را در خیابان گیر مى‌اندازد و ازتان مى‌پرسد چرا؟ شما زیر لب جواب نامفهومى مى‌دهید و او فکر مى‌کند شما لباس‌هایتان را به رختشویى دیگرى مى‌برید و تا ابد دشمنتان مى‌شود. توتون‌فروش مدام ازتان مى‌پرسد چرا سیگارتان را کم کرده‌اید. نامه‌هایى هستند که مى‌خواهید جواب بدهید اما نمى‌توانید، چون تمبر خیلى گران است. و بعد هم غذا؛ غذا سخت‌ترین بخش ماجراست. هر روز وقت غذا از هتل بیرون مى‌زنید، ظاهرا به قصد رفتن به رستوران. یک ساعت در باغ‌هاى لوکزامبورگ ول مى‌گردید و کبوترها را تماشا مى‌کنید. بعد غذایتان را در جیبتان پنهان مى‌کنید و مخفیانه به داخل اتاقتان مى‌برید. غذاى شما نان و مارگارین یا نان و شراب است. و حتى نوع غذایتان را هم دروغ‌هایى که قرار است بگویید تعیین مى‌کند.